ಗುರುವಾರ, ಜುಲೈ 1, 2021

ಬಾಳೆಮರ

                                                                                        

                                                                          ಗೊನೆ ಮಾಗಿ ಬಾಳೆ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಹಳಸುತಿದೆ

                                                                           ಹಿಂಡು ಹಿಳ್ಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವೂರಿ

                                                                                                                ~ಅಡಿಗ

ಅಂದು ಆಗಸದ ಹಂಡೆಗಳಿಗೆ ತೂತು ಬಿದ್ದಂತೇ ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದಲೇ ಜೋರು ಮಳೆ ಸುರಿಯತೊಡಗಿತ್ತು. ಬಾಳೂರಿನ ಕರುಣಾ ನದಿಯು ಸೊಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಳು. ಸಂಜೆ ನಾಲ್ಕರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಲೈಟು ಕಂಬಕ್ಕೆ ಬಡಿದ ಸಿಡಿಲಿನ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೈಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಲಾಟೀನು ಹೊತ್ತಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊರಜಗುಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲು ಸುರಿವುದನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮೋನಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರರು. ಮಾಡಿನಿಂದ, ಎಲೆಗಳಿಂದ ಹನಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಟಪಟ ನೀರಿನ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತೇನೂ ಸದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ದಿನದ ತನ್ನ ಕೋಟ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದ್ದ ಮಳೆಯು ಹನಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಗೊರಕೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅವರಿಗದು ಭಾಸವಾಯಿತು. ಹೊಟ್ಟೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಚುರ್ರ್ ಎನ್ನಲು, ರಾತ್ರಿಯ ಊಟಕ್ಕೆ ಗಂಜಿಯನ್ನಿನ್ನೂ ಬೇಯಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನೇ ರಾತ್ರಿ ಬಿಸಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಸ್ತರರು ಕಳೆದೆರಡು ದಿನಗಳಿಂದ ಊರಲ್ಲಿರದ್ದರಿಂದ ಅಡುಗೆಮನೆಯೊಳಗಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಣಗಿ ಒಪ್ಪಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದವು. ‘ಛೇ, ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಗಂಜಿ ಬೇಯಿಸಲು ಇಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕಿತ್ತು. ಈಗ ಈ ಲಾಟೀನು ದೀಪದಲ್ಲಿ ಪರದಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ… ಹಾಳು ಹೊಟ್ಟೆಯಿದು… ತುಂಬಿದಷ್ಟೂ ಬಾಯ್ತೆರೆಯುವುದನ್ನಂತೂ ನಿಲ್ಲಿಸದು. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಹೊಟ್ಟೆಯದೇನು ತಪ್ಪು? ಎಲ್ಲಾ ಕಿತಾಪತಿ ಈ ಮನಸಿನದು... ಇಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ತಿಂಡಿ, ಅಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಊಟ, ಈಗ ಚಾ, ಕಾಪಿಯ ಸಮಯ ಎಂದು ದೇಹಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ ನೆನಪಿಸಿ ತನ್ನ ಚಪಲ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ನಾನೋ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕುಣಿತಕೆ  ನಾಲ್ಕು ಲೋಟ ನೀರು, ಎರಡು ಬಾಳೇಹಣ್ಣು ಕಾಣಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಾಗಿಸಿಯೇನು… ಆದರೆ ಪಾಪದ ಆ ಎರಡು ನಾಯಿಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಾದರೂ ನೋಡಬೇಕಲ್ಲ… ತುತ್ತು ಗಂಜಿಗಾಗಿ ಬಾಲ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತಾ ಸರಿಯಾದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಿತ್ತಲ ಕಡೆಗೆ ಬಂದೇ ಬಿಡುತ್ತವೆ ಬಡಜೀವಿಗಳು.. ಸಾವಿತ್ರಿಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ…” ಮನಸು ಗತಕಾಲದದತ್ತ ಹೊರಳಿದ್ದೇ, ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು ತಲೆಕೊಡವಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಾಯೊಳಗೊಂದು ಸಣ್ಣಾ ಅಡಿಕೆ ಹೋಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡವರೇ ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯತ್ತ ದಾಪುಗಾಲಿಕ್ಕಿದರು.

ಅರ್ಧಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಗಂಜಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಂಪುಮೆಣಸಿನ ಕಾಯಿಚಟ್ನಿಯೂ ತಯಾರಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಮೊದಲು ರೂಬಿ ಮತ್ತು ಟಾಮಿಗೆ ಊಟವನ್ನಿತ್ತು ತಾವೂ ಉಂಡು, ಅಡಿಗೆಕಟ್ಟೆಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒರೆಸಿಟ್ಟರು. ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಅವರಿಗೆ ಅಂದೇಕೋ ಉದಾಸೀನವೆನ್ನಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಸುರಿದು ಹಿತ್ತಲಿನ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕಿದವರೇ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನೂ ಜಡಿದು, ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಲೆಯಿಂದ ಮೈಯವರೆಗೂ ಇಳಿಯುವಂತೇ ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ತೋಟ ಕಾಯಲು ಹೊರಟುಬಿಟ್ಟರು.

ಮೋನಪ್ಪರ ಪಾಲಿಗೆ ಇದ್ದಿದ್ದು ಎರಡೆಕೆರೆ ತೋಟವಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಅದನ್ನೇ ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಆಳುಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ತಾವೂ ಸಾಕಷ್ಟು ತಮ್ಮ ಕೈ ಕೆಸರು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಾಳೆಗಿಡ, ತೆಂಗು, ಹಲಸು, ಒಂದಿಷ್ಟು ಅಡಿಕೆಮರಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿಸಿದ್ದರು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ತೋಟದ ಸೆರಗಿನಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಕಾಡಿನಿಂದ ಬಾಳೆಗೊನೆಯ ವಾಸನೆ ಹಿಡಿದು ಹಾರಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮಂಗ, ಹಂದಿ, ನರಿಗಳ ಕಾಟವಲ್ಲದೇ, ಊರಿನ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಿಡಿಗೇಡಿಗಳ ಕಳ್ಳತನದ ಉಪಧ್ವಾನವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ತಾವೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ಕಾಯಲು ಮಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಂದಿನಂತೇ ಇಂದೂ ಬಿರಬಿರನೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವಾಗಲೇ ಟಾಮಿ ತನ್ನೊಡೆಯನನ್ನು ಕಾಯಲೆಂದು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರೆ, ರೂಬಿ, ಮನೆಯೊಡೆಯನಿಲ್ಲದ ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯಲು ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಇದ್ದ ತನ್ನ ಗೂಡನ್ನು ಹೊಕ್ಕಿ ಕುಳಿತಳು.

*****

ಮೋನಪ್ಪರು ಇನ್ನೇನು ತೋಟಕ್ಕಿಳಿಯಬೇಕೆಂದು ದಣಪೆ ಕೋಲನ್ನು ಸರಿಸಬೇಕೆನ್ನುವಾಗಲೇ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಯಾರೋ ಇಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದ್ದು ಕೇಳಿಬರಲು ಸರಕ್ಕನೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆ, ಮಕ್ಕಿಗದ್ದೆ ಶ್ರೀಧರ ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮ ವೆಂಕಟೇಶ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬೀಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. “ಸದ್ಯ ಮೇಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲೇ ಸಿಕ್ಕಿದ್ರಿ ನೀವು, ಮಾಳ ಹತ್ತಿದ್ದಿದ್ರೆ ಅಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಬಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗ್ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟ್ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜೀವನ ಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಗ್ತಿತ್ತೋ ಏನೋ.. ಬನ್ನಿ ಬೇಗ ಹೊರಡುವ…” ತಲೆಬುಡ ಇಲ್ಲದೇ ಗಡಿಬಿಡಿ ಮಾಡಿದ್ದ ವೆಂಕಟೇಶ. ಅವನು ಯಾವತ್ತೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಸ್ವಲ್ಪ ಅವಸರದ ಮನುಷ್ಯನೇ. ಆದರೆ ಇಂದು ಅವರಿಬ್ಬರ ಮುಖದಲ್ಲೂ ಗಾಬರಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಟರಿ ಬೆಳಕಲ್ಲೂ ಅವರಿಬ್ಬರ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಮೂಡಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಮೋನಪ್ಪರಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯ ಜೊತೆ ಆತಂಕವಾಯಿತು.

“ಅಲ್ಲಾ ಮಾರಾಯಾ, ನೀ ಹೀಂಗೆ ಹಿಂದೆ, ಮುಂದೆ ಏನೂ ಹೇಳದೇ ಹೊರಡಿ ಅಂದ್ರೆ ಎಂತ ಮಾಡೋದು ನಾನು? ಎಲ್ಲಿಗೆ, ಯಾಕಾಗಿ ಅಂತಾದ್ರೂ ಹೇಳ್ರಪ್ಪ... ಹೌದು, ರಾಜೀವನಿಗೆಂತ ಆಯ್ತು? ಎರಡು ದಿನದ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮಕ್ಕಿಗದ್ದೆ ಅಡಿಕೆ ಮಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಲ್ಲಾ… .ಆರಾಮಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದ್ದರು… ನಾನು ನನ್ನ ಸೀತಕ್ಕನಿಗೆ ಹುಶಾರಿಲ್ಲ ಅಂತ ನೋಡ್ಕೊಂಡು ಬರೋದಿಕ್ಕೆ ಹರಿಪುರಕ್ಕೆ ಮೊನ್ನೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಇವತ್ತು ಸಂಜೆಯೊಳಗೆ ಅಂಥದ್ದೇನಾಯ್ತಪ್ಪಾ?” ಅವರು ತಲೆ ಕೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇನ್ನೂ ಏನನ್ನೋ ಕೇಳಲು ಹೊರಟಂತೇಯೇ ಮಧ್ಯೆ ಬಾಯಿ ಹಾಕಿದ ಶ್ರೀಧರ, “ಮೇಸ್ಟ್ರೇ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಿಸ್ತೇವೆ.. ಮೊದ್ಲು ನೀವು ನಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ಬನ್ನಿ... ಕಾರು ತಂದಿದ್ದೇನೆ... ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಹೊರಡುವ” ಅಸಹನೆಯಿಂದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅವರ ಕೈಯನ್ನೆಳೆದುಕೊಂಡೇ ಮುನ್ನೆಡೆಯಲು ತುಸು ಅಸಮಾಧಾನವಾದರೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನೋ ಗಂಭೀರವೇ ಇದ್ದಿರಬೇಕು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಹುಡುಗರು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವವರಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮಾಧಾನಿಸಿಕೊಂಡ ಮೋನಪ್ಪರು ತನ್ನನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸತೊಡಗಿದ ಟಾಮಿಗೆ ಜೋರಾಗಿ ಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಹೋಗಲು ಆದೇಶಿಸಿ, ಅದು ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತಲೆಯನ್ನೇರಿದ್ದ ಕಂಬಳಿ ಕೊಪ್ಪೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಮಾಡಿನ ತುದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಟ್ಟು ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಗಾಡಿಯನ್ನೇರಿ ಕುಳಿತರು.

ಕಾರು ಮಣ್ಣು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಟಾರು ರಸ್ತೆಗೆ ತಿರುಗಿದ್ದೇ ವೇಗ ಪಡೆಯಿತು. ಇನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದು ಎಂದುಕೊಂಡ ಮೋನಪ್ಪರು “ವೆಂಕ್ಟ ನೀನಾದ್ರೂ ಏನಾಯ್ತು ಅಂತ ಹೇಳೋ.. ನಂಗೆ ಆತಂಕವಾಗ್ತಿದೆ ನಿಮ್ಮಿಬ್ರ ಹುಚ್ಚಾಟ ನೋಡಿ..” ಎಂದು ತುಸು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲು, ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಭರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ವೆಂಕಟೇಶ, ಹಿಂದಿನ ಸೀಟಿನ ನಡುವಿಗೆ ಬಂದು, ಅವರತ್ತ ತುಸು ಬಾಗಿದವನೇ ಆ ಒಂದು ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಆಸ್ಫೋಟಿಸಿದ!

“ಮೇಷ್ಟ್ರೇ ಎಂತ ಹೇಳೂದ್ರ… ನಮ್ಮ ರಾಜೀವಂಗೆ ಅದೆಂತ ಗ್ರಹಚಾರ ವಕ್ಕರಿಸಿದ್ಯೋ ಏನೋ… ಮೊನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಮಾವ, ವಿಶಾಲತ್ತೆ ಊಟ ಮುಗ್ಸಿದ್ರೋ ಇಲ್ವೋ, ಹೊಳೆಯಾಚೆಯ ಪಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಕಾಲೊನಿಯ ಕೆಲವರು ಬಂದು ಮೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಏನೋ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜೀವನ ಜೋರಾಗಿ ಕರೆದು ಬೊಬ್ಬೆ ಹಾಕಿ ಬೈದು, ಭಯಂಕರ ಗಲಾಟೆ ಎಬ್ಬಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ರು. ವಿಷಯ ಪಟೇಲ್ರ ತನಕನೂ ಹೋಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಿಗಡಾಯ್ಸಿದ್ದು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ನಮ್ಮ ಎಸ್ಸೈ ಸತೀಶ್ ಸಾಹೇಬ್ರನ್ನೂ ಕರೆಸಿ, ಶಾಲೆ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರ್ಸಿದ್ದಾಯ್ತು. ನಮ್ಗಂತೂ ಕೈಕಾಲೇ ಆಡ್ಲಿಲ್ಲ ಆವತ್ತು. ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದ್ರೆ ಅದೆಲ್ಲಾ ಆ ಲತೀಫನ ಲೋಫರ್ ಗೆಳೆಯ ಸೈಫನ ಕರಾಮತ್ತು! ಆಗಿದ್ದಿಷ್ಟೇ... ಮೊನ್ನೆ ಬೆಳ್ಗಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಬಾಳೂರಲ್ಲಿ ಮೋಡ ಕಡ್ಕೊಂಡು ಬಿದ್ದಿದ್ದು ನಿಮ್ಗೂ ಗೊತ್ತು… ಜೋರು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಪುರದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಬಸ್ಸು ಮೊನ್ನೆ ಸಂಜೆ ಕೆಟ್ಟು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತ್ತಾ, ಲತೀಫನ ಅಕ್ಕಾ, ಅದೇ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಟುಡೆಂಟಾಗಿದ್ದೋಳು ಸಕೀನಾ… ಒದ್ದೆಮುದ್ದೆಯಾಗಿ ಬಸ್ಟಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ಳಂತೆ. ಆಕೆ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜೀವನ ಕ್ಲಾಸ್ಮೇಟೂ ಆಗಿದ್ಳಂತಲ್ಲ.. ಅದೂ ಅಲ್ದೇ ಅವ್ಳ ಅಪ್ಪ ರಿಜ್ವಾನ್ ಸಾಹೇಬರೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು ಬಿಡಿ. ಅವ್ರ ವಾಚ್ ರಿಪೇರಿ ಅಂಗ್ಡಿಗೆ ನಾವೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ವಾಚು ತಗೊಂಡು ಹೋಗ್ತಿರ್ತೇವೆ. ರಾಜೀವಂಗೂ ಪರಿಚಯ ಇತ್ತಲ್ಲಾ… ಹೀಗಾಗಿ ಅದೇ ಸಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಂವ  ಸಕೀನಾಳಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಬಿಡ್ತೀನಿ ಬಾ ಅಂತ ಕರೆದ್ನಂತೆ. ಯಾರಿಗಾದ್ರೂ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಕರ್ಸೋಣ ಅಂದ್ರೆ ಆ ಜಾಗ್ದಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ನಲ್ ಬೇರೆ ಸಿಗಲ್ವಲ್ಲ... ಸರಿ, ಅವ್ಳೂ ಮೊದ್ಲು ಅನುಮಾನ ಮಾಡಿದ್ಲಂತೆ.. ರಾಜುನೇ ಆಮೇಲೆ ‘ಒಬ್ಳೇ ಎಷ್ಟೋತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ತೀಯಾ... ಬೇರೆ ಬಸ್ಸು ಬರೋದು ಡೌಟು... ಈ ಮಳೆಯಂತೂ ಸದ್ಯಕಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲೋದಲ್ಲ… ನದಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರೀತಿದೆ… ಸೇತುವೆ ಏನಾದ್ರೂ ಮುಳ್ಗೋದ್ರೆ ಮನೆ ಕಡೆ ಹೋಗೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ… ನಿನ್ನ ಮನೆ ಮುರ್ಕಿವರೆಗೆ ಬಿಟ್ಟೋಗ್ತೀನಿ ಬಾ’ ಅಂತ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಕರೆದಿದ್ದಂತೆ. ಆಮೇಲೆ ಅವ್ಳಿಗೂ ಅದು ಹೌದು ಅನ್ನಿಸಿರ್ಬೇಕು… ಹೇಗೂ ತನಗೆ ಗೊತ್ತಿರೋ ಜನ ಅಂತ ಹತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅಂವ ಅವ್ಳನ್ನು ಮನೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರವೇ ಇಳ್ಸಿ ಹೋಗಿದ್ರೂ ಅದು ಹೇಗೋ ಆ ಸೈಫನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತಾ, ಹಾಳಾದವ ಅದ್ಕೆ ಉಪ್ಪು ಖಾರ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಕಿ ಲತೀಫನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಅದೇ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜೋರು ಗಲಾಟೆ ಆಗೋಯ್ತು. ‘ಲೋ ರಾಜೀವ.. ನಿಮ್ಮ ಕಡೆ ಮನೇಲಿರೋ ಹುಡುಗ್ರ ಶಾದಿಗೆ ಹುಡ್ಗಿ ಸಿಕ್ಕುದಿಲ್ಲ ಅಂತ ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಹುಡ್ಗೀರಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಕ್ತಿದ್ದೀಯೇನೋ ಬದ್ಮಾಶ್? ಸಕೀನಾಗ್ ತಲಾಕ್ ಆದ್ರೆ ಅವ್ಳು ಬಿಟ್ಟಿ ಸಿಕ್ತಾಳೆ ಅಂದ್ಕೊಡ್ರಾ ಹರಾಮ್ಕೋರ್’ ಅಂತೆಲ್ಲಾ ಸೈಫ್ ಕಡೆಯವರು ಕೂಗಾಡಿದ್ರು. ಪಾಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿಮಾವ, ವಿಶಾಲತ್ತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೇಳೋದೇ ಬ್ಯಾಡ. ರಾಜೀವನ ಜೊತೆ ಜಟಾಪಟಿಯಾಗಿ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರು ಸಾಹೇಬರು ಗರಂ ಆಗಿ, ಬಾಯಿ ಜೋರುಮಾಡಿದ್ದೇ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ತೆಪ್ಪಗಾದ್ರು. ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಅವ್ರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಸಕೀನಾಳನ್ನೇ ಕರೆದು ಕೂರಿಸ್ಕೊಂಡು ವಿಷ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊರಹಾಕ್ಸಿದ್ದಾಯ್ತು. ಅಲ್ಲಿವರೆಗೂ ರಾಜೀವ ಎಷ್ಟು ಹೇಳಿದ್ರೂ ಅವ್ರು ನಂಬ್ತಿರ್ಲಿಲ್ಲ. ಅಂತೂ ಬೆಳ್ಗಿನ ಜಾವದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ತೆಪ್ಪಗೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಯ್ತು. ಪಾಪ, ಸಕೀನಾಳಿಗೂ ಸಮಾ ಹೊಡ್ದು ಬಡ್ದು ಮಾಡಿ ಅವ್ಳನ್ನ ಇವತ್ತು ವಾಜೂರಿನಲ್ಲಿರೋ ಅವ್ಳ ಸೋದರತ್ತೆ ಮನೆಗೆ ಕಳ್ಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರಂತೆ. ರಾಜೀವ ಆ ಘಟನೆಯಾದ್ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಬೇಜಾರಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ನಾವೆಲ್ಲಾ ನಿನ್ನೆ ಸಂಜೆವರೆಗೂ ಅವ್ನ ಜೊತೆಗೇ ಇದ್ದು ಧೈರ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆವು ಸಾರ್. ಆದರೆ ಈಗ ಎರಡು ತಾಸಿನ ಹಿಂದೆ ವಿಶಾಲತ್ತೆ ಅಳ್ತಾ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ರು… ‘ನೀವಿಬ್ರೂ ಬೇಗ ಬನ್ನಿ, ರಾಜು ಊಟಕ್ಕೂ ಕೆಳ್ಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ, ಮಾತೂ ಆಡ್ತಿಲ್ಲ.. ಬಾಗ್ಲು ಜಡ್ಕೊಂಡು ಕೂತಿದ್ದಾನೆ’ ಅಂತ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಕರೆದ್ರು. ನಾವೂ ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಾಗಿಲು ಬಡ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಕೂಗಿ ಕರಿದ್ದಾಯ್ತು. ಸುದ್ದಿನೇ ಇಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮಂದು! ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಓಡ್ಸಿ, ಬಾಲ್ಕನಿ ಹತ್ತಿ ಆ ಕಡೆಯಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಕಿಟ್ಕಿಯಿಂದ ಇಣ್ಕಿ ನೋಡಿದ್ರೆ ಸದ್ಯ ಅನಾಹುತ ಏನೂ ಮಾಡ್ಕೊಂಡಿರ್ಲಿಲ್ಲ. ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಅಂಗಾತ ಮಲ್ಗಿ ತಾರಿಸಿ ನೋಡ್ತಿದ್ದಾನೆ ಭೂಪ. ಸಮಾ ಉಗೀಬೇಕು ಅಂತ ಸಿಟ್ಟುಕ್ಕಿ ಬಂತು ನಮ್ಗೆ. ಆದ್ರೆ ಗಟ್ಟಿ ಬೈದು ಮತ್ತೆನಾದ್ರೂ ಎಡವಟ್ಟಾಗೋದ್ರೆ ಅಂತ ಬಹಳ ಗೋಗರೆದ್ವಿ.. ಊಹೂಂ.. ಜಗ್ತಿಲ್ಲ. ಅವಂಗೆ ನೀವು ಅಂದ್ರೆ ಬಹಳ ಗೌರವ ಅಲ್ವಾ… ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ಮೀರೋನಲ್ಲ ಅಂತ ವಿಶಾಲತ್ತೆನೇ ನಿಮ್ಮನ್ನ ಬೇಗ ಕರ್ಕೊಂಡ್ಬರೋಕೆ ಹೇಳಿದ್ರಾ, ಸೀದಾ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ್ವಿ…” ಎಂದವನೇ ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಒಂದೇ ಉಸರಿರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಡಬಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆಯಾಸವಾಗಿ, ಹಾಗೇ ಸೀಟಿಗೆ ಒರಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟ.

 ವೆಂಕಟೇಶನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಮೋನಪ್ಪರಿಗೆ ತಲೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಗಿರ್ರನೆ ತಿರುಗಿದಂತಾಯಿತು. ರಾಜೀವ ಮತ್ತು ಸಕೀನ ಇಬ್ಬರೂ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದವರೇ. ರಾಜೀವನಿಗೆ ಗಣಿತ ಅಂದರೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡಲೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವಳಿಗೋ ಅದು ಸುಲಿದ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನಂತಾಗಿತ್ತು. ಅದೆಷ್ಟು ಸಲ ಅವಳನ್ನು ಹೊಗಳಿ, ಇವನಿಗೆ ಕಿವಿ ತಿರುಪಿದ್ದಿದೆಯೇನೋ! ಕಡೆಗೆ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತು ಮನೆಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು ಪಾಠವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟು, ತಿದ್ದಿ, ಅಂತೂ ಹತ್ತನೆಯ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಸುಮಾಡಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ ಕುಂಟುತ್ತಾ ಬಿ.ಎ. ಮುಗಿಸಿದ ರಾಜೀವ ಅದೇನೋ ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯದ ಕೋರ್ಸೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮನ ಜೊತೆಗಿದ್ದು ತೋಟ, ಗದ್ದೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಓದಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚುರುಕಾಗಿದ್ದ ಸಕೀನಾಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಓದಿಸಿ ಎಂದು ಮೋನಪ್ಪರೇ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ, ಸ್ವತಃ ಸಕೀನಾಳೇ ಗೋಳಾಡಿದರೂ ಬಿಲ್ಕುಲ್ ಒಪ್ಪದ ರಿಜ್ವಾನ್ ಸಾಹೇಬರು ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದೇ ಮಗಳ ಮದುವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವಳ ನಸೀಬು ಅಲ್ಲೂ ಕೈಕೊಟ್ಟು, ಮಕ್ಕಳಾಗಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ನೆಪದಲ್ಲೇ ತಲಾಕ್ ಆಗಿ ಎರಡು ವರುಷದ ಹಿಂದೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದವಳು ಈಗ ಅಂತೂ ಅಪ್ಪನ ಮನವೊಲಿಸಿ ಹರಿಪುರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೋರ್ಸ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆಂದು ಮೋನಪ್ಪರಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದಿತ್ತು.

ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಎಳವೆಯಿಂದ ನೋಡಿ ಗೊತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಮೋನಪ್ಪರಿಗೆ ಎದೆಯೊಳಗೇನೋ ತಳಮಳ ಉಂಟಾಯಿತು. ರಾಜೀವನಿಗೆ ವರುಷ ಮೂವತ್ತರ ಆಸುಪಾಸಾಗಿದ್ದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಣಿಗೆ ಕೂಸು ಸಿಗದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ದಂಪತಿಗಳ ಆತಂಕ ದಿನೇದಿನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ ಅವರು ಅರಿತಿದ್ದರು. ಮೂರು ದಿನದ ಹಿಂದೆ ಏನೋ ಕಾರ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ಮಕ್ಕಿಗದ್ದೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ, ಆ ಕಡೆಯ ಯಾವುದೋ ಕೂಸಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಕುರಿತು ವಿಚಾರಿಸಲೋಸುಗವೇ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೂ ಬಂದಿದ್ದರು.  “ಮಾಸ್ತರರೇ ಈಗೇನಿದ್ದರೂ ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಡಿಮಾಂಡು ಜಾಸ್ತಿ ನೋಡಿ… ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನೆಂಟರ ಕಡೆಯ ಒಂದು ಪೈಕಿ ಒಂದೊಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಯ್ತು. ಹಿಗಾಗಿ ನಾನೇ ಜಾತಕ ಕೇಳಲು ಖುದ್ದಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದು… ಈ ಸಲ ಜಾತಕ ಸುಮಾರಾಗಿ ಹೊಂದಿದರೂ ಸಾಕು… ಒಪ್ಪಿಬಿಡುವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಲು, ನಸುನಕ್ಕಿದ್ದ ಮೋನಪ್ಪರು “ಶಾಸ್ರಿಗಳೇ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಹೆಣ್ಣು, ಗಂಡಿನ ಮನಸು ಕೂಡಿದರಾಯ್ತು... ಅದಾಗಿಬಿಟ್ರೆ ಬಾಕಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣಮಸ್ತು ಮಾಡ್ಬಿಡಿ.. ಶುಭಮಸ್ತು” ಎಂದು ಹಾರೈಸಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ನೋಡಿದರೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ರಾಮಾಯಣ ಆಗ್ಬಿಟ್ಟಿದೆ! ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನ ವಿಶಾಲಮ್ಮ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೆನೆದು ಬಹಳ ಸಂಕಟಪಟ್ಟರು.

****

“ಅಲ್ವೋ ವೆಂಕ್ಟ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆಗಿದ್ರೂ ನಂಗೆ ಒಂದ್ಮಾತು ಹೇಳೋದಲ್ವಾ… ನಾನು ಎರ್ಡು ದಿನದ ಮಾತಿಗಷ್ಟೇ ಸೀತಕ್ಕನ ನೋಡಲೆಂದು ಶೀರೂರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು.. ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಕೂಡ್ಲೇ ಬರ್ತಿದ್ದೆ.. ನಾಲ್ಕು ತಾಸಿನ ಹಾದಿಯಪ್ಪಾ..” ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು ಮೋನಪ್ಪ. “ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಸಾರ್… ನೀವು ಮೊಬೈಲ್ ಇಟ್ಕೊಂಡಿಲ್ಲ.. ಹೋಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿಗೆ, ಯಾರ ಮನೆಗೆ ಅಂತಾನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ನಮ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ… ಆವತ್ತಿನಿಂದ ಅದೆಷ್ಟು ಸಲ ನಿಮ್ಮನೆಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ವೇನೋ ನಾವು! ಮೊನ್ನೆ ಗಲಾಟೆ ಜೋರಾದಾಗಲೇ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮಾವ ಆಳು ಶೀನನ್ನು ನಿಮ್ಮನೆಗೆ ಕಳ್ಸಿದ್ರು. ಬೀಗ ಹಾಕಿದ್ದು ಕಂಡು ಕೆಳ್ಗಿನ ಮನೆ ಪೂವಪ್ಪನನ್ನು ಕೇಳ್ದಾಗ ಅಂವ “ಮಾಷ್ಟ್ರು ಶೀರೂರಿಗೆ ಹೋಗವ್ರೆ… ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಎರಡು ದಿವ್ಸ ಊಟ ಹಾಕು, ನಾಳೆ ರಾತ್ರಿ ಒಳ್ಗೆ ಬರ್ತೀನಿ ಅಂದವ್ರೆ” ಅಂತಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದ್ನಂತೆ. ಇವತ್ತು ಸಂಜೆಗಾದ್ರೂ ನೀವು ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದಿರ್ಬಹುದು ಅಂತ ನಾವು ಸೀದಾ ಗಾಡಿ ತಗೊಂಡು ಬಂದ್ವಿ… ಇನ್ನಾದ್ರೂ ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಇಟ್ಕೊಳ್ಳಿ ಮೇಷ್ಟೇ... ನಿಮ್ಗೊಂದೇ ಅಲ್ಲಾ, ನಮ್ಗೂ ಉಪ್ಕಾರ ಆಗ್ತದೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡು ನಾಯಿಯೊಂದು ಕಾರಿನತ್ತ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅಸಹನೆಯಿಂದ ಜೋರಾಗಿ ಹಾರ್ನ್ ಒತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀಧರ. ಅವನ ಮಾತಿಗೆ ಮತ್ತೇನೂ ಉತ್ತರಿಸಲಾಗದೇ ಸುಮ್ಮನಾಗಿಬಿಟ್ಟರು ಮೋನಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರರು.

*****

“ಅಲ್ವೋ ರಾಜು, ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವೀಕು, ಆದ್ರೆ ಬದುಕಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸ್ಟ್ರಾಂಗು ಅಂತ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡ್ತಿದ್ನಲ್ಲೋ… ಅಲ್ಲಾ ಮಾರಾಯ, ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಹೇಗಾಗಿರ್ಬೇಡ ನಿನ್ನ ಈ ಹುಚ್ಚು ಅವತಾರ ನೋಡಿ ಹೇಳು? ನಿನ್ನಕ್ಕ ಬೇರೆ ಹತ್ರ ಇಲ್ಲ… ಗಂಡನ ಜೊತೆ ದೂರದ ಶಹರದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕೂಡಲೇ ಬರೋಕಾದ್ರೂ ಆಗ್ತದಾ? ಈ ವಯಸ್ಸಲ್ಲಿ ಅವ್ರಿಗೆ ನೀನು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಬೇಕಪ್ಪ… ನೀ ನೋಡಿದ್ರೆ ಊಟನೂ ಮಾಡ್ದೇ, ಹೀಗೆಲ್ಲಾ ಬಾಗ್ಲು ಹಾಕ್ಕೊಂಡು ಹೆದ್ರಿಸಿ… ಪಾಪ ವಿಶಾಲಮ್ಮನ ಅಳು ನಿಲ್ತಾ ಇಲ್ಲಾ ಗೊತ್ತೋ? ನೀನು ಬಾಗ್ಲು ತೆಗ್ದಿದ್ದು ನೋಡಿದ್ಮೇಲೆ ಅವ್ರು ಸುಮ್ನಾಗಿದ್ದು. ವಯಸ್ಸಿನ ಮುಲಾಜಿಲ್ದೇ ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನಿಗೊಂದು ಸಮಾ ಲತ್ತೆ ಕೊಡ್ಬೇಕು ಅನ್ನಿಸ್ತಿದೆ…” ರಾಜೀವನ ಎದುರು ಕುರ್ಚಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತ ಮಾಸ್ತರರು ತಮ್ಮ ಹಳೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಶ್ರೀಧರ ಕಾರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇ, ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದ ಮಾಸ್ತರರು, ಗಾಬರಿಗೊಂಡಿದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಾ ಮಹಡಿ ಹತ್ತಿ ಬಾಗಿಲು ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ರಾಜೀವನನ್ನು ಮೂರು ಸಲ ಜೋರಾಗಿ ಕರೆದಿದ್ದರು. ಅಂತೂ ನಾಲ್ಕನೆ ಬಾರಿಗೆ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದಿದ್ದ ಆತ, ಮೌನವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಸೀದಾ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಅವನು ಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿರುವುದು ಕಂಡಿದ್ದೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜೀವ ಬಂದಂತಾಗಿತ್ತು. ಉಪ್ಪರಿಗೆಗೆ ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ ಮೋನಪ್ಪರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತುಸು ಹೊತ್ತು ತಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲಾ ಈಗ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದರು. ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಮೌನವಾಗಿದ್ದ ರಾಜೀವ, ಆಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಕಣ್ಗಳು ಕೆಂಪಡರಿದ್ದವು.

“ಸಾರ್, ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಬದುಕೇ ಒಂದು ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಗಣಿತವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಹತ್ತನೆ ತರಗತಿಯನ್ನಂತೂ ಪಾಸು ಮಾಡ್ಸಿದ್ರಿ... ಆದ್ರೆ ಈ ಕಗ್ಗಂಟು ಬದುಕಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ಸಿಗ್ತದೇನೋ ಅನ್ನಿಸ್ತಿದೆ. ವಿಷ್ಯ ನಿಮ್ಗೆ ಈಗಾಗ್ಲೇ ಗೊತ್ತಾಗಿರ್ಬಹುದು ಅಂದ್ಕೊಳ್ತೀನಿ. ಅಲ್ಲಾ ಸಾರ್… ನೀವೇ ಹೇಳಿ ನಿಮ್ಗೆ ನಾನು ಹೆಣ್ಣುಬಾಕನ ತರ ಕಾಣ್ತೀನಾ? ಹೌದು, ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮಂಗೆ ನನ್ನ ಮದುವೆಯದೇ ಚಿಂತೆ… ನನಗೂ ಒಳ್ಳೆ ಸಂಗಾತಿ ಬೇಕು ಅಂತ ಅನ್ನಿಸ್ತದೆ... ಇಲ್ಲಾ ಅನ್ನಲ್ಲ. ಹಾಗಂತ ನಾನೇನು ಬೀದಿಲಿ ತಿರುಗೋ ಹೋರಿಯೋ, ಇಲ್ಲಾ ಬೆದೆ ಬಂದ ನಾಯಿಯೋ ಅಲ್ಲಾ ಅಲ್ವಾ? ಆ ಮೂರ್ಖ ಸೈಫು ಹೋದ್ವರ್ಷವಷ್ಟೇ ಕಾಲೇಜಿನ ಯಾವುದೋ ಹುಡ್ಗಿಗೆ ಲವ್ ಲೆಟರ್ ಬರ್ದು ಸಿಕ್ಕಾಕೊಂಡು ಲತ್ತೆ ತಿಂದವ... ಮೊನ್ನೆ ನಂಗೆ ಉಪದೇಶ ಕೊಡ್ತಾನೆ, ಧಮ್ಕಿ ಬೇರೆ ಹಾಕ್ತಾನೆ. ಕಳ್ಳನ ಮನ್ಸು ಹುಳ್ಳುಳ್ಗೆ ಅಂತಾರಲ್ಲ… ಇನ್ನು, ಆ ಲತೀಫನಿಗೆ ನನ್ನ ಪರಿಚಯ ಹೊಸತಾ? ಎಲ್ಲರೂ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಿದ್ದೋ, ಗೊತ್ತಿಲ್ದೇನೋ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತಪ್ಪು ಹೊರ್ಸಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡ್ಬಿಟ್ರು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೆಲ್ಲಾ ತಿರುಗಿ ಹೋಗ್ತಿತ್ತೋ ಏನೋ… ಪುಣ್ಯ, ಎಸ್ಸೈ ಸತೀಶ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರೋ ಆಫೀಸರು. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳಿಸ್ಕಂಡು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಸಿ, ಮೀಡೀಯಾ ಕಿವಿಗೂ ಸುದ್ದಿ ಬೀಳದಾಂಗೆ ಮಾಡಿ ಸತ್ಯ ಹೊರಗೆ ತಂದ್ರು. ಪಾಪ ಸಕೀನಾ ಅದೆಷ್ಟು ಹಿಂಸೆ ಪಟ್ಳೋ ಏನೋ. ತುಂಬಾ ಅಳ್ತಿದ್ಳು ಆವತ್ತು. ಸದ್ಯ, ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳಿದ್ಳು. ಈಗ ಅವ್ಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಾವಿಕಟ್ಟೆ ನಂದಣ್ಣ ಇವತ್ತು ಹಿತ್ಲಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನ ಹತ್ರ ಹೇಳ್ತಿದ್ದ ಅವ್ಳನ್ನ ವಾಜೂರಿನಲ್ಲೇ ಯಾರೋ ಮೂರುಮಕ್ಕಳ ಮುದುಕಪ್ಪಂಗೆ ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಮಾಡೋ ಪ್ಲಾನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ. ನನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಧ್ವಾನವಾಗಿ ಕೂತಿದೆ…” ಕೋಪದಿಂದ ಮುಷ್ಟಿಬಿಗಿದ ರಾಜೀವ.

ಅವನ ಉದ್ವೇಗ, ಆಕ್ರೋಶ ಎಲ್ಲಾ ಹೊರಗೆ ಬರಲಿ ಎಂದೇ ಎನೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಸದೇ ಸುಮ್ಮನೇ ಕುಳಿತರು ಮೋನಪ್ಪ. ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಸುಮ್ಮನಾದ ರಾಜೀವ, “ನೀವೇ ಹೇಳಿ ಮೇಷ್ಟ್ರೇ ಇದ್ಯಾವ ನ್ಯಾಯ? ನಂದೇನೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರೂ ಯಾರೂ ನಂಬ್ಲೇ ಇಲ್ಲಾ ಆವತ್ತು ಗೊತ್ತಾ? ‘ಇನ್ನೂ ಮದ್ವೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ಒಂಟಿ ಜೀವ ಏನೋ ಪರಾಮಶಿ ಆಗಿರ್ಬಹುದು ಬಿಟ್ಬಿಡಿ…’ ಅಂತ ಪಟೇಲ್ರು ಅಂದಾಗ ನಂಗೆ ಹೇಗಾಗಿರ್ಬೇಡ! ಅಪ್ಪ ಬೇರೆ ಕಿವಿಯ ಹತ್ರ ಬಂದು ‘ಇದು ನಿಜ್ವೇನೋ? ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದಿದ್ರೆ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ನನ್ನ ಹತ್ರ ಹೇಳ್ಬಿಡು ನಾನು ಹೇಗಾದ್ರೂ ಪರಿಹರಿಸೋಕೆ ನೋಡ್ತಿನಿ’ ಅಂತ ಹೇಳ್ದಾಗ ನಂಗಾದ ಸಂಕಟ ಹೇಗೆ ಹೇಳೋದು? ಆಮೇಲೆ ವಿಷ್ಯ ಎಲ್ಲಾ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಾದ್ಮೇಲೂ ನಿನ್ನೆ ಒಂದಿಬ್ರು ‘ಬೆಂಕಿ ಇಲ್ದೇ ಹೊಗೆ ಆಡಲ್ಲ ಬಿಡಿ…’ ಅಂತ ನನ್ನ ಹಿಂದೆ ಮಾತಾಡ್ಕೊಂಡಿದ್ದೂ ಕಿವಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಾ, ಇವ್ರಿಗೆ ತಾವು ಕಂಡಿದ್ದು ಹೊಗೆನೇ ಆಗಿರ್ಲಿಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಭ್ರಮೆಯಾಗಿತ್ತು ಅನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಾದ್ಮೇಲೆ ಬೆಂಕಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಕಂಡ್ತು ಗೊತ್ತಾಗ್ತಿಲ್ಲಾ! ಇದೆಲ್ಲದ್ರ ಮಧ್ಯೆ ಅಮ್ಮನ ಸಂಕ್ಟವೇ ಬೇರೆ... ‘ಮೊದ್ಲೇ ನಿಂಗೆ ಮನೇಲಿದ್ದೋನು ಅಂತ ಜಾತ್ಕ ಕಮ್ಮಿ ಬರ್ತಿತ್ತಲ್ಲೋ, ಇನ್ನು ಮದ್ವೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಸಿಕ್ದಾಂಗೇ’ ಅಂತ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಗೋಳಾಡ್ತಿದ್ದಾಳೆ… ಹುಚ್ಚು ಹಿಡ್ಯೋದೊಂದು ಬಾಕಿ ನಂಗೆ...” ಎಂದು ತಲೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮೋನಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರರು ಸುಮ್ಮನೇ ಅವನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಸವರುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಬಿಟ್ಟರು.

ತುಸು ಹೊತ್ತಿನ ನಂತರ, ಒಳಗಣ ಬಿಸಿ ಹೊರಬಿದ್ದು ಆವಿಯಾಗಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಶಾಂತನಾದ ರಾಜೀವ. ಮೋನಪ್ಪರು ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತು ಬೇಡ ಎಂದುಕೊಂಡು, ಅವನ ಮಾತುಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಕಿವಿಯಾಗುತ್ತಾ, ಒಂದೆರಡು ಧೈರ್ಯದ ಮಾತುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಹೇಳಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲು ವಿಶಾಲಮ್ಮ, ನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟೋ ಸಮಾಧಾನವಾಯಿತು. ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಬದಿಕೆ ಕರೆದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅವನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಮೋನಪ್ಪರು, ತುಸು ಕಾಲ ಯಾವುದನ್ನೂ ಕೆದಕದೇ ಹಾಗೇ ಬಿಡಲು ಸಲಹೆಯನ್ನಿತ್ತರು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಿಂದ ಏನನ್ನೂ ತಿನ್ನದಿದ್ದ ರಾಜೀವನಿಗೆ ಒಂದು ಲೋಟ ಹಾಲನ್ನಾದರೂ ಕುಡಿಯಲು ಮನವೊಲಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಹೊರಟು ನಿಂತಾಗ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ದಂಪತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ ಮೋನಪ್ಪರು ನಯವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲು, ಶ್ರೀಧರ ತಾನು ಅವರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವೆನೆಂದ.

***

ಮೋನಪ್ಪರು ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಬೆಳಗಾಗಲು ನಾಲ್ಕು ತಾಸಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಇನ್ನು ತೋಟ ಕಾಯಲು ಮಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಂಡು ಒಳಜಗುಲಿಯಲ್ಲೇ ಚಾಪೆ ಬಿಡಿಸಿ ಉರುಳುವುದಕ್ಕೂ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತೆ ಜಿಟಿಜಿಟಿ ಮಳೆ ಶುರುವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಸಮನಾಯಿತು. ಗವ್ ಎನ್ನುವ ಕತ್ತಲೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದ ಏಕಾಂತ. ಹದಿನೈದು ವರುಷದ ಹಿಂದೆ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾಲು ಬರೆದಿಟ್ಟು ತನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸೋದರಮಾವನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟುಹೋಗಿದ್ದ ಮಡದಿ ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ನೆನೆದು ಮನಸ್ಸು ಭಾರವಾಯಿತು. ಸೀತಕ್ಕ ತನಗೆ ವಹಿಸಿರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾದ ಜಾನಕಿಯ ನೆನಪೂ ಬಂತು. ಹುಡುಗಿ ಹೇಗಿದ್ದಾಳೋ ಹೊಸ ಜಾಗದಲ್ಲಿ... ವಠಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ... ನಾಳೆ ಸಂಜೆಯಾದರೂ ಒಮ್ಮೆ ಹೋಗಿ ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು ಎಂದುಕೊಂಡರು. ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟು ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿದರೂ ಮತ್ತೆ ಗತಕಾಲದ ನೆನಪುಗಳ ತುಣುಕು ಕುಣಿದಾಡಲು ಮಗ್ಗಲು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಯಾಕೋ ಮನದ ಭಾರ ಎದೆಯನ್ನು ಹಿಂಡಿದಂತಾಗಿ ಥಟ್ಟನೆದ್ದು ಕುಳಿತು, ರೆಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ತುಸು ಕಾಲ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮೆಲುವಾಗಿ ಸೋಗೆ ಮಠದ ಶಿವಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಶಿವಮಾನಸ ಪೂಜೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸತೊಡಗಿದರು.

~೨~

ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಿದ್ದೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹೊರಳಾಡಿ ಹೊತ್ತು ಕಳೆದಿದ್ದ ರಾಜೀವ, ಬೆಳಕು ಮೂಡಿದ್ದೇ, ಎದ್ದು ಬಡಬಡನೆ ಸ್ನಾನ ಮುಗಿಸಿ, ಅಮ್ಮನ ಸಮಾಧಾನಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಲವಲವಿಕೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ತಿಂಡಿ ತಿಂದು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದವನೇ ಸೀದಾ ಮಾಸ್ತರರ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬೀಗ ಹಾಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರಾಗಿ ಅವರು ಬಾಳೆಯ ತೋಟದಲ್ಲೇ ಇರುವರೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ದಣಪೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಅತ್ತ ಸಾಗಿದ.

“ಬಾರಪ್ಪಾ ರಾಜು... ಈಗ ಹೇಗಿದೆ ಮನಸ್ಸು? ನಿನ್ನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಾದ್ರೂ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿದ್ದೀಯಾ ತಾನೇ? ತಿಂಡಿ ಆಯ್ತಾ? ಇಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೆ ಹೇಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಗಂಜಿ, ಉಪ್ಪಿನ್ಕಾಯಿ ಇದೆ… ಆದ್ರೆ ಅದೆಲ್ಲಾ ನಿಂಗೆ ಸೇರ್ತದೋ ಇಲ್ವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ…” ಎಂದು ಸಹಜವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿಸಲು ತುಸು ಹಗುರಾದ ರಾಜೀವ.

“ಏನೂ ಬೇಡ ಸಾರ್, ಎಲ್ಲಾ ಮುಗ್ಸಿ ಬಂದೆ. ಯಾಕೋ ಮನೇಲಿ ಇರೋದು ಬೇಡ ಅನ್ನಿಸ್ತು.. ಅದ್ಕೇ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆ. ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿಯೇ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಮುದ್ದಾಂ ವಾಪಸ್ಸು ಬರ್ತೀನಿ ಅಂತ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಯೇ ಹೊರಟಿದ್ದು” ಎನ್ನುತ್ತಾ ಬಾಳೆಗಿಡದ ಬುಡವನ್ನು ಚೊಕ್ಕಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಲು ಹೊರಟ.

“ಅಯ್ಯಾ, ಇದೆಲ್ಲಾ ಈಗ ಬಿಡು ಮಾರಾಯ… ನಾನೋ ಹೊತ್ತು ಹೋಗಲ್ಲ ಅಂತ ಮೂರು ಹೊತ್ತೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರ್ತೀನಿ ಅಷ್ಟೇ. ಯಾಕೋ ನಂಗೆ ನೀನು ಸುಮ್ಮನೇ ಈ ಕಡೆ ಬಂದಿದ್ದಲ್ಲ ಅಂತನ್ನಿಸ್ತಿದೆಯಪ್ಪಾ… ನಿನ್ನೆ ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಾಡಿಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಹತ್ರ... ಏನಾದ್ರೂ ಹೇಳೋದಿತ್ತ ರಾಜು?” ಮೆಲುವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಆತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ಅಲ್ಲೇ ಪೈಪಿನಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಂಡ.

“ಸಾರ್ ಹೇಳೋದೇನೂ ಇಲ್ಲಾ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳೋದಿತ್ತು... ಆದ್ರೆ ಹೇಗೆ ಕೇಳಲಿ ಎಂದು ಅನುಮಾನವಾಗ್ತಿದೆ… ನಿಮಗೆ ಬೇಸರವಾಗ್ಬಾರ್ದಲ್ಲಾ… ಎಷ್ಟೆಂದರೂ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯ... ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಮಗಿಂತ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರುಷ ಚಿಕ್ಕವನು ಬೇರೆ... ಕೇಳುವುದು ಸರಿಯೋ ತಪ್ಪೋ ತಿಳಿಯೆ…” ಎಂದವನ ಪರದಾಟವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಸ್ತರರು ಕುತೂಹಲಗೊಂಡರು. ಗುದ್ದಲಿಯನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಟ್ಟು ತಾವೂ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಸಿಮೆಂಟಿನ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನೇರಿ ಕುಳಿತರು.

“ರಾಜು, ಈ ಪೀಠಿಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಬೇಕಾ? ನೀನ್ಯಾವಾಗ ನನ್ನ ಹತ್ರ ಸಂಕೋಚಕ್ಕೆ ಬೀಳೋಹಾಗಾದೆ ಮಾರಾಯಾ! ‘ನನಗೆ ಮತ್ತೆ ಗಣಿತ ಕಲ್ಸಿಕೊಡ್ತೀರಾ’ ಅನ್ನೋದೊಂದನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತಿನ್ನೇನು ಬೇಕಿದ್ರೂ ಕೇಳ್ಬಹುದಪ್ಪಾ” ಎಂದು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿ ಭರವಸೆ ತುಂಬಲು, ಅವನೂ ನಗುತ್ತಾ ನಿರಾಳನಾದ.

“ಸಾರ್, ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇನೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾದ ಮೇಲೂ ನನ್ನ ಮನೆಯವರು, ಊರಿನ ಒಂದಿಷ್ಟು ಜನ ನನ್ನ ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡಿದ್ರಿಂದ ನಂಗೆ ತುಂಬಾ ಹಿಂಸೆಯಾಗೋಯ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಯಾರೂ ಬೇಡ ಎಂದು ಬಾಗಿಲು ಜಡಿದು ಕೂತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಇನ್ನು ಬಡಪಾಯಿ ಆ ಸಕೀನಾಳ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಾಗಿರಬೇಡ? ಅವಳ ಕಡೆಯಂತೂ ಉಸಿರೆತ್ತಲೂ ಅಂಕೆಯಿರುವಾಗ… ಸತ್ಯ ಹೇಳಿದ ಅವಳ ಬದುಕು ಊಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೇ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಲೀತಾ ತುಸುವಾದರೂ ಹಾಯಾಗಿದ್ದವಳನ್ನ ನಾನೇ ಆವತ್ತು ಒತ್ತಾಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಘೋರ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ದೂಕಿಬಿಟ್ನೇನೋ ಅನ್ನಿಸ್ತಿದೆ.. ಆದರೆ ಈಗ ಎಷ್ಟೇ ಪೇಚಾಡಿಕೊಂಡ್ರೂ ಯಾರೇನೂ ಮಾಡೋಕಾಗಲ್ಲಾ ಬಿಡಿ. ಆದ್ರೆ ಸರ್, ನಿನ್ನೆ ನೀವು ಬಂದು ಹೋದಾಗಿನಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನ ಕಾಡೋಕೆ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಅದು… ನಿಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮ ನಿಮ್ಮನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಮದ್ವೆ ಆದ್ಳು ಅಂತ ನಾವು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಜೋರು ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ರೆ ನೀವು ಮಾತ್ರ ಒಂದು ದಿನವೂ ಶಾಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಜನ ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಏನೇನೆಲ್ಲಾ ಆಡ್ಕೊಂಡಿರ್ಬಹುದು… ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೀವು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಿ ಇಲ್ಲೇ, ಇದೇ ಊರಲ್ಲೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ್ರಿ… ಈ ತೋಟ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರಿ ನಿಮ್ಮ ಸೀತಕ್ಕನಿದ್ದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗದೇ ಉಳಿದ್ರಲ್ಲಾ… ಅದ್ಯಾವ ಶಕ್ತಿ ನಿಮ್ಗೆ ಧೈರ್ಯ ಕೊಡ್ತು ಅಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಆಗ್ತಿದೆ” ಎಂದವನೇ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲು ಮೋನಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರರು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟು ಆಗಸದತ್ತ ನೋಟವನ್ನು ನೆಟ್ಟರು.

“ಮಾರಾಯ ನಿನ್ನೆಯಿಂದ ಯಾಕೋ ಅವಳ ನೆನಪಾಗ್ತಿತ್ತು… ತಪ್ಪಿಸ್ಕೊಂಡು ಓಡಾಡ್ತಿದ್ದೆ. ಈಗ ನೀನು ಜಗ್ಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕ್ಬಿಟ್ಟೆ! ಸರಿ ಇದೂ ಆಗೋಗ್ಲಿ ಇವತ್ತು. ರಾಜು, ಆ ಬಾಳೆ ಸಸಿಯನ್ನು ನೋಡು… ಇದು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಒಂದು ಗೊನೆ ಬಿಟ್ಟು ಸಿಹಿಯಾದ ಹಣ್ಣಿನ ಫಲವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೊಟ್ಟು ಮಣ್ಣಾಗಿಬಿಡ್ತದೆ ಅಲ್ವಾ? ಆದರೆ ಅದು ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ತನ್ನದೇ ಒಂದೆರಡು ಮರಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಜೀವವನ್ನಿತ್ತು, ಆಮೇಲೆ ಗೊನೆ ನೀಡಿ ಕೊನೆಯಾಗ್ತದಲ್ಲಾ… ಯಾಕಾಗಿರ್ಬಹುದು ಹೇಳು?” ಎಂದು ಅವನತ್ತ ನೋಡಲು ಆತ ತುಸು ಹೊತ್ತು ಆಲೋಚಿಸಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತೇ ತುಟಿ ಕೊಂಕಿಸಿದ.

“ರಾಜು, ಈಗ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ಮರಗಳನ್ನೇ ನೋಡು, ಅವುಗಳ ಬೀಜ ಪ್ರಸರಣಗೊಳ್ಬೇಕು... ಆ ಬೀಜ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಚಿಗುರು ಬರೋದು ತಾನೇ... ಆದರೆ ಬಾಳೆಮರ ಹಾಗಲ್ಲ, ಅದ್ರ ಬೀಜ ಬಿದ್ದೋ, ಪರಾಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೋ ಸಸಿ ಆಗೋದಲ್ಲ… ಬಾಳೆಮರದ ಮೂಲದಿಂದಲೇ ಅದರ ಸಸಿ ಹುಟ್ಟೋದು. ಅದು ತಾನು ಕಾಣುವ ಫಲದ ರುಚಿಯನ್ನ ತನ್ನ ಜೀವರಸದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಸಿಗಳೂ ಅನುಭವಿಸಲಿ ಎಂಬ ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮೊದಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ತಾನು ಸಾಫಲ್ಯ ಕಾಣೋದು… ಒಂಥರ ಈ ಬಾಳೆಮರವೊಂದು ಉತ್ತಮ ಗುರುವಿನ ಪ್ರತೀಕ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ತನ್ನ ಮೂಲದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಲಿ ಎಂಬಂತೇ ಸಸಿಗಳನ್ನಿತ್ತು, ಕೊನೆಗೆ ರಸವತ್ತಾದ ಗೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಹೊಂದಿ ಮಣ್ಣಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನನಗೆ ಹಲವು ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸೋಗೆ ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅರೆರೆ, ಎಷ್ಟು ಸತ್ಯವಿದು ಅಂತನ್ನಿಸಿಬಿಡ್ತು! ಕಡೆಗೆ ಅದೇ ನನ್ನ ಬದುಕಿಗೊಂದು ಹೊಸ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಳೆಸಿದ್ದು ರಾಜು.

ನಾವು ಮನುಷ್ಯರು ನಮ್ಮ ಮನೆ, ನಮ್ದೇ ಮಕ್ಳು ಅಂತ ಒದ್ದಾಡ್ತೀವಿ.. ಸಾವಿತ್ರಿಗೂ ಅದೇ ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು... ಅವಳ ಬದುಕಿನ ತುಡಿತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಕುಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮನದೊಳಗಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಥಟ್ಟನೆ ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೂ ದೇಹದೊಳಗಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲೋಕ ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತದಲ್ಲಾ... ಸಂತಾನಹೀನತೆಯ ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಾದಮೇಲೆ ಅವಳು ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಮೊದಮೊದಲು ನಂಗೆ ಸಿಟ್ಟುಕ್ಕಿತ್ತು, ಕೂಗಾಡಿದ್ದೆ, ಅವಮಾನದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಆಮೇಲೆ ಅನ್ನಿಸಿತು… ಅವಳೂ ನನ್ನ ಹಾಗೇ ಒಂದು ಜೀವ.. ಅವ್ಳಿಗೆ ತಂದೇ ಆದ ಆಸೆ ಇದ್ರೆ ಅದನ್ನ ತಡೆಯೋ ಹಕ್ಕು ನಂಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೇ ಇದ್ರೂ ಖುಶಿಯಾಗಿರ್ಲಿ ಅಂತ ಸುಮ್ನಾಗ್ಬಿಟ್ಟೆ. ಆವತ್ತಿಂದ ನನ್ನ ಬದುಕೇ ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಈ ನನ್ನ ತೋಟವಾಗೋಯ್ತು.

ರಾಜು, ಈ ಊರು ಅಂತಲ್ಲಪ್ಪ... ಯಾವ ಊರಾದರೂ ಅಷ್ಟೆಯೇ... ಲೋಕವೇ ಹೀಗಿರುವಾಗ,, ಜನರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ಬದುಕೋದೇ ತಪ್ಪು. ಹೀಗಾಗಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ರಾಯ್ತು... ಅಲ್ವೋ ಮಾರಾಯ, ಮಿಂಚಿನ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ಏಷ್ಟು ಕೆಲ್ಸ ಮಾಡ್ಬಹುದಪ್ಪಾ? ಅದು ಒಂದಿಷ್ಟು ಗುಡುಗಿ ಹಾಗೆ ಬಂದು ಹೀಗೆ ಹೋಗ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ. ನಾಲ್ಕು ದಿವ್ಸ ಒಂದಿಷ್ಟು ಜನ ನನ್ನನ್ನು ಷಂಡ ಅಂತೆಲ್ಲಾ ಆಡ್ಕೊಂಡ್ರು, ಮತ್ತೊಂದಿಷ್ಟು ಜನ ಇಂಥಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಗಂಡನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಳಲ್ಲಾ ಅವ್ಳೆಂತ ಕುಲಟೆ ಅಂತ ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನೂ ಜರೆದ್ರು. ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನೊಳಗಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಮರೆಯೋಕೋ, ಕ್ಷಣಿಕ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿಯೋ ಇಂಥದ್ದೇನಾದ್ರೂ ಮಾಡ್ಬೇಕಲ್ಲ. ನಾನು ಅಷ್ಟಕ್ಕಾದ್ರೂ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂದ್ನಲ್ಲಾ ಅಂತ ಸಮಾಧಾನ ಪಟ್ಕೊಂಡೆ. ಕಡೆಗೆ ಅವರಿಗೂ ಸುಸ್ತಾಯ್ತು, ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ಹೇಳಿ ಸಾಕಾಗಿ ಸುಮ್ನಾಗ್ಬಿಟ್ರು. ನೀನೂ ಅಷ್ಟೇ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ತಲೆ ಕೆಡ್ಸಿಕೊಳ್ಬೇಡ. ನಮಗೆ ಯಾರು ಆದರ್ಶ ಅಂತ ನಾವೇ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಬೇಕು.

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದ್ರೆ ನನ್ನ ಬದುಕಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ತುಂಬಿದ್ದೇ ಸೀತಕ್ಕ. ಅವ್ಳಿಗೆ ಮದ್ವೆಯಾಗಿ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತೋ ಇಲ್ವೋ, ಹಾವು ಕಚ್ಚಿ ಭಾವ ತೀರಿಹೋಗ್ಬಿಟ್ಟ. ಮತ್ತೆ ಮದ್ವೆ ಬೇಡಾ ಅಂತ ನಿರ್ಧಾರಮಾಡಿದ ಆಕೆ, ಶೀರೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಲಿಗೆ ಕೆಲ್ಸಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಅಂತ ಸೇವೆ ಮಾಡ್ಕೊಂಡಿದ್ಳು. ಈಗ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಬಂದು ಮನೇಲಿದ್ದಾಳೆ. ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳೇ ಒಬ್ರಾದ್ಮೇಲೆ ಒಬ್ರು ಬಂದು ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಂತೇ ನೋಡ್ಕೊಳ್ತಿದ್ದಾರಂತೆ. ಮೊನ್ನೆ ನನ್ನನ್ನು ಸೀತಕ್ಕ ಅರ್ಜೆಂಟಾಗಿ ಬಾ ಅಂತ ಕರೆಸಿದ್ಳು... ಕಳೆದ ತಿಂಗ್ಳು ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಗೆ ಹೊಸ ಟೀಚರ್ ಒಬ್ರು ಬಂದಿದ್ದಾಳಲ್ಲ ಜಾನಕಿ ಅಂತ... ಅದೇ ನಿನ್ನ ಶಾರದತ್ತೆಯ ವಠಾರದಲ್ಲಿ ರೂಮು ಕೇಳಿದ್ದೆನಲ್ಲ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಳಿ, ಅದೇ ಹುಡ್ಗಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಹೋಗಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಪಾಪ ಜಾನಕಿ, ಅನಾಥೆ.. ಸೀತಕ್ಕನ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಲಿನಲ್ಲೇ ಇದ್ಳಂತೆ ಮೊದ್ಲು. ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೇ ಹುಡ್ಗಿ.. ಆದ್ರೆ ಬಹಳ ಅನುಭವಿಸಿದ್ಳು ಅಂತ ಬೇಜಾರು ಪಟ್ಕೊಂಡ್ಳು ಸೀತಕ್ಕ. ಅನಾಥರಿಗೆ ದೇವರೇ ರಕ್ಷಕನಂತೆ.. ಆದರೆ ದೇವರಿದ್ಮೇಲೆ ದೆವ್ವಗಳೂ ಇದ್ದೇ ಇರ್ತವಲ್ಲ ಭಕ್ಷಕರಾಗಿ.. ಯಾರೋ ರಕ್ಕಸ ಅವಳಿಗೆ ಕೊಡಬಾರದ ಹಿಂಸೆ ಕೊಟ್ಟು ಸಾಯೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡ್ಬಿಟ್ಟಿದ್ದನಂತೆ. ಅಂತೂ ಸೀತಕ್ಕನಿಂದ ಬದುಕಿ ಬಂದು ಈಗ ಈ ಊರಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಕಾಣ್ತಿದ್ದಾಳೆ. “ಮೋನು, ಜಾನಕಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡ್ಕೋ... ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ದಿವ್ಸ ಇರಲ್ವೇನೋ… ಆ ಕೂಸು ಬಹಳ ನೊಂದಿದೆ… ಒಬ್ಳೇ ಇದ್ರೆ ಮತ್ತೇನಾದ್ರೂ ಆದ್ರೆ ಅಂತ ನಂಗೆ ಚಿಂತೆ… ನಿನ್ನ ಮಗಳ ಹಾಗೇ ನಿಮ್ಮನೇಲಿ ಜೊತೆಲಿರ್ತಾಳೆ… ನೀನೇ ನೋಡ್ಕೊಳ್ಬೇಕು ಅವ್ಳನ್ನ” ಅಂತೆಲ್ಲಾ ಜ್ವರದ ತಾಪದಲ್ಲಿ ಬಡಬಡಿಸಿದ್ಳು. ಪಾಪ ಸೀತಕ್ಕನಿಗೆ ಈಗ ಬುದ್ಧಿ ಅಷ್ಟು ಸೂಚಿಸ್ತಿಲ್ಲ.. ಮೊದಲೇ ನೊಂದಿರುವ ಹುಡುಗಿಯನ್ನ, ಮಗಳ ಹಾಗೆ ನನ್ನ ಮನೇಲಿ ನಾನು ಇಟ್ಕೊಂಡ್ರೂ ಈ ಜಗತ್ತು ಬೇರೆಯೇ ಕಥೆ ಕಟ್ತದೆ… ನನಗೇನೂ ಅದೆಲ್ಲಾ ಈಗ ತಾಗದಿರಬಹುದು.. ಆದರೆ ಆ ಹುಡುಗಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನೋಡ್ಬೇಕಲ್ಲಾ. ಅದ್ಕೇ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಶಾರದಮ್ಮನ ವಠಾರದಲ್ಲಿ ರೂಮು ಕೊಡಿಸಿದ್ದು. ಅಕ್ಕನಿಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

ರಾಜು, ಈ ಜಗತ್ತೇ ಹಾಗಿದೆಯಪ್ಪಾ.. ಬೆಳ್ಳಗಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ಹಾಲಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಹಾಲನ್ನೇ ಪಾತ್ರೆಯ ಸಮೇತ ಎಸೆದುಬಿಡ್ತಾರೆ... ನಾವು ಬದಲಾಗಬೇಕಷ್ಟೇ” ಎಂದು ನಸುನಗುತ್ತಾ ಅವನತ್ತ ನೋಡಲು, ರಾಜೀವನೋ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದನು. ಅವನ ಮೌನವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗದೇ, ಹಾಗೇ ಸುಮ್ಮನೆ ಬಾಳೆಯ ತೋಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ಹರಿಸಿದರು. ಥಟ್ಟನೆ ಅವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಪುಟ್ಟ ಹಕ್ಕಿಮರಿಯೊಂದು ಬಾಳೆಮರದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತನ್ನ ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಗೊನೆಯ ತುದಿಗೆ ಮೂಡಿದ್ದ ಬಾಳೆಕುಂಡಿಗೆಯೊಳಗಿನಿಂದ ಅದರ ರಸವನ್ನು ಹೀರುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಿಸಲು, ಅದನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಬಿಟ್ಟರು.

*

ಆ ವರುಷದ ಮಳೆಗಾಲವು ಮುಗಿದು, ಶಿಶಿರನೂ ಬಂದು ಹೋಗಿ, ವಸಂತನಾಗಮನವಾಗಿತ್ತು. ಪೂಜೆಗೆಂದು ತೋಟದಲ್ಲಿ ಹೂ ಕೀಳುತ್ತಿದ್ದವರ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಬೈಲ್ ರಿಂಗಾಗಲು ತಡಬಡಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆದರು. ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಶಿಷ್ಯನೇ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಕೊಡಿಸಿದ್ದ ಹೊಸ ಮೊಬೈಲಿನ ಮೇಲೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದವರ ನಂಬರಿನ ಜೊತೆಗೆ ನವ ದಂಪತಿಗಳಾದ ಜಾನಕಿ ಮತ್ತು ರಾಜೀವರ ನಗುವಿನ ಭಾವಚಿತ್ರ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಗುಮೊಗದಿಂದ ಕರೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮೋನಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರರು.

*****

 *2020ರ ಉತ್ಥಾನ ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದ ಕಥೆ.

~ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಹೆಗಡೆ

ಭಾನುವಾರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2021

ಬೆಟ್ಟವೇರಿದ ಮೇಲೆ ಹನಿದ ಕಾಲದೊಂದೊಂದೇ ಹನಿಗಳು...

"ಆತ್ಮಕಥೆ ಎನ್ನುವುದು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂಥದ್ದು. ಆ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗುವಂತಹ ವಿಷಯ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಆತ್ಮಕಥೆಯೂ ಕೂಡಾ ಪರಿಪೂರ್ಣವಲ್ಲ; ಹೇಳಬಹುದಾದಂಥದ್ದು ಅಥವಾ ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಹೇಳದೆ ಇರುವುದೇ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆತ್ಮಕಥೆಯೂ ಒಂದೋ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ವೈಭವಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ರೀತಿಯದ್ದು ಅಥವಾ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಹೀನಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯದ್ದು ಆಗಿರುವಂತಹ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ" - ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಹೇಗೆ ‘ಕಾಲದೊಂದೊಂದೇ ಹನಿ...’ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ‘ಶ್ರೀಯುತ ಸುಬ್ರಾಯ ಚೊಕ್ಕಾಡಿ’ಯವರು ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದೆ, "ನನಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆದಂತಹ ಅನುಭವ, ನನ್ನ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮಾಜದ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಅರಿವಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಹ ಅನುಭವಗಳು, ನಾನು ಕೇಳಿದ-ನೋಡಿದ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ನನಗೆ ದೊರಕಿದ ಅನುಭವಗಳು ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಇದೊಂದು ಅನುಭವ ಕಥನವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಓದಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತಾ, ಆತ್ಮಕಥೆಯ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಓದಲು ಹೋಗದೇ ಅವರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ, ಆ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಬದುಕು ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠ, ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸೇತುವನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗುವ ಪಯಣವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

‘ನಾನೇರಿದೆತ್ತರಕೆ ನೀನೇರಬಲ್ಲೆಯ’ ಎಂದು ಸವಾಲು ಹಾಕುವಂತಹ ಬಂಟಮಲೆ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಚೊಕ್ಕಾಡಿ’ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಸುಂದರ ಊರು ಹೇಗೆ ಅಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳವಲ್ಲದೆಯೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪನ್ನು, ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ರೀತಿ ನಮಗೂ ಆ ಊರನ್ನು ಬಹಳ ಆಪ್ತಗೊಳಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಬದುಕು ಹೇಗೆ ತಾವಿದ್ದ ತಾವಿನಿಂದಲೇ ಹದಗೊಂಡು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು, ಯಾವ ರೀತಿ ಚೊಕ್ಕಾಡಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೇ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ, ಓದು, ಆರಂಭದ ಹೋರಾಟ ದಿನಗಳು - ಇವೆಲ್ಲಾ ಜರುಗಿದ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ತಮ್ಮ ಊರಿನ ಮೇಲೆ ಅವರಿಟ್ಟಿರುವ ಅಭಿಮಾನ, ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವಾಗ ಓದುಗನೂ ಅವನ ಮನದಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ, ನೋವು-ನಲಿವು ಕಂಡು-ಉಂಡು ಬೆಳೆದ ಊರು, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾರಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಅಮರಪಡ್ನೂರಿನ ಅಜ್ಜನಗದ್ದೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಜೀವನದ ಪಯಣದ ಬೀಜವು ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡು, ಅಲ್ಲೇ ಬೇರೂರಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬಿಬೆಳೆದು, ಎದುರಾದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು, ನೋವು-ನಲಿವುಗಳು, ಕಹಿ ಘಟನೆಗಳು, ಸಂಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೀರಿಕೊಂಡು ಈ ಅನುಭವ ಕಥನದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಹೆಬ್ಬಲಸಿನ ಮರವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. 355 ಪುಟಗಳ (ಮೊದಲ ಓದಿನ ಸ್ಪಂದನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು) ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಅನುಭವ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ನಾನು ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯವರಿಂದಲೇ ಮುಖತಃ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ಕೇಳಿದ್ದರೂ, ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಓದಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಿಗುವ ಸಮಾಧಾನವೇ ಬೇರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, ಅನುಭವಗಳು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾವಗಳನ್ನು, ದುಃಖ-ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ನೇವರಿಸುತ್ತಾ, ಸಂತೈಸುತ್ತಾ, ಸಾಂತ್ವನವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಕಥನ ಒಂದು ತರಹ ಕೊಡುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯದ್ದು ಅನ್ನಬಹುದು.

‘ದೊಡ್ಡವರು ನೀವು ಕುಬ್ಜರು ನಾವಲ್ಲ’(ಅಡಿಗರು), ‘ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಇಡು ದೇವರೆ’ ಹಾಗೂ ‘ಈಸಬೇಕು ಇದ್ದು ಜಯಿಸಬೇಕು’ – ನಾನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುವ ಈ ಮೂರು ವಾಕ್ಯಗಳು ಈ ಅನುಭವ ಕಥನದ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ.

1.ದೊಡ್ಡವರು ನೀವು, ಕುಬ್ಜರು ನಾವಲ್ಲ
ನಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಾವು ಸತ್ಯ ಪಥದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಎದುರಿನವರು ಎಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಬಾಗಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ದೃಢತೆ, ಛಲ ಗಟ್ಟಿಯಾಗತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬೇಸರ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದರೂ ಅದು ಬದುಕಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಧೈರ್ಯ, ಕೊಡುವ ಧೈರ್ಯ ಅನನ್ಯ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಎಂತಹ ಕಷ್ಟಕರ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಅಡವಿಡದ, ಯಾವ ಬೆದರಿಕೆಗೂ ಬೆದರದೇ ಎದುರಾದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ಲೇಖಕರು ಹಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮೆದುರು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.

2.ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಇಡು ದೇವ್ರೆ
ಹಲವು ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ಬದುಕಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ದೊರತಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮ, ಊರಿನ ಜನ, ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತೊರದು ಹೋಗದದಿದ್ದು, ಅನ್ಯಾಯ, ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಧುತ್ತನೆ ಎದುರಾದಾಗ, ಅಪಮಾನಗಳು ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಿಂದ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದೊಳಗಿನಿಂದಲೂ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದಾಗಲೂ ಧೃತಿಗೆಡದೇ, ಊರು, ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗದೇ, ಅಲ್ಲೇ ಬೇರೂರಿ ನಿಂತು ಸಡ್ಡು ಹೊಡೆದದ್ದು - ಹೀಗೆ ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಲೋಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದು, ಸುಖ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೊರಟಿದ್ದು ಎಲ್ಲವೂ ಹೊಸ ಹೊಳಹನ್ನು ನೀಡಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.

3.ಈಸಬೇಕು ಇದ್ದು ಜಯಿಸಬೇಕು
ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಘನತಯಿಂದ ಬದುಕುವುದರಲ್ಲಿರುವುದು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಜೀವನಕ್ಕೆ ವಿಮುಖನಾಗಿಬಿಡುವುದು ಸುಲಭ, ಅದಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರಿಯೊಡನೆ, ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದಾಗ ಕಾಲವೂ ಶರಣಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಯುತ ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯವರ ಸಮಗ್ರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿರುವ "ಧಾನಸ್ಥ’ ಎನ್ನುವ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಆಗಾಗ ಓದುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಅವರ ಈ ಅನುಭವ ಕಥನದ ಸಾರವನ್ನೇ ಹಿಂಡಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈಗ ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

-ಎಲ್ಲ ಗತ ಇತಿಹಾಸವಾಗುವ ಹಾಗೆ
ಇದಲ್ಲ ಇದಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾರುವ ಹಾಗೆ
ಎದುರು ನಿಂತಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಭಂಗಿ ನಿಲುವಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ
ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟಂಥ ಪಾರಿಜಾತ.
....
ಕಾಣ್ಕೆ-ಕಣ್ಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವೆ ತೆಳುಗೆರೆ ಹರಿದು
ಆಚೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಿದ್ಧಿಯಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಲಿ
ಎದುರು ನಿಂತಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಭಂಗಿ ನಿಲುವಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಸ್ಥ
ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟಂಥ ಪಾರಿಜಾತ.

ಅಲ್ಲದೇ, ಈ ಅನುಭವ ಕಥನವನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ಪದೇಪದೇ ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರ ನನ್ನಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ‘ಶಕ್ತಿಯ ಕೊಡು ಹೇ ಪ್ರಭು..’ ಕವಿತೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.
ಎಡರ ಕಡಲ ತೆರೆಹೆಡೆಗಳು
ಭೋರ್ಗರೆಯುತ ಬಂದರೂ
ತಡೆದು ನಿಲುವ ಮಳಲ ತಡಿಯ
ಛಲವ ನೀಡು ಶ್ರೀಗುರು- ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಹಲವು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನೋದುವಾಗ ನೆನಪಾಗಿ ಆರ್ದ್ರಗೊಂಡಿದ್ದಿದೆ.
ಅಲ್ಲದೇ, ಎನ್.ಎಸ್.ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟರ ಕವಿತೆಯೊಂದರ,
ಜೀವ ಭಾವ ಕಾವು ನಿಂತು
ಬೆರಗು ಮುಳ್ಳು ಕಲ್ಲಿಗೂ
ಕವಿತೆ ಬೆಳೆದ ಕಂಪು ಬಂತು,
ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಗೂ.. - ಈ ಸಾಲುಗಳೂ ನೆನಪಾಗಿ ಬಹಳ ಸಮಾಧಾನವನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ.

ಇದು ಲೇಖಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಥನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ.
ಈ ಅನುಭವ ಕಥನ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುದೀರ್ಘ ಎಂಭತ್ತು ವರುಷಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನ ಕಥೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದೆನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣಿಸುವಂಥದ್ದೂ ಹೌದು ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಒಂದು ಓದಿನ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಜೀವನ, ಸಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಣ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ-ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಪ್ಲವಗಳು, ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯಗಳು, ಅದರ ಹಳವಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಗುದ್ದಾಟಗಳು... ಅಡಿಗರು, ಕಾರಂತರು, ಚಿತ್ತಾಲರು - ಮುಂತಾದ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳೊಡನೆ ಅವರ ಒಡನಾಟ, ಅನುಭವಗಳು - ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಅಂದಿನ ಶಾಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ತರಬೇತಿ, ಅಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳು, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಗುದ್ದಾಟಗಳು... ಇನ್ನು, ಕವಿತೆ ಎಂದರೆ ಏನು? ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಹೇಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಕವಿತೆ ಬರೆಯಲು ಯಾವೆಲ್ಲಾ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ, ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಏಕೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ/ಬರೆಯಬೇಕು - ಹೀಗೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಮಾಹಿತಿಪೂರ್ಣ ಪುಸ್ತಕವೂ ಹೌದು. ಇವೆಲ್ಲಾ ಕಥನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅಕೆಡಮಿಕ್ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಸರಾಗವಾಗಿ ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆ ಕಾಲದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಬದುಕನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುವ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೀವಿಸುವ, ಸೋಲನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ, ಸಹಜೀವಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ, ಪ್ರೀತಿಸುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ನಾವು, ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಎಂತಹ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ/ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಕಟು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯೂ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರನ್ನೂರಿ ಆಗಸಕ್ಕೆ ಜಿಗಿವ ಶಿಕ್ಷಣವು ಅಂದಿನದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಂದೋ ಬೇರನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುವ, ಮತ್ತೆಲ್ಲೋ ಹಾರಿ ಬಿದ್ದರೂ ತೆವಳಲೂ ಗೊತ್ತಿರದಂತಹ ಕಲಿಕೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆಯೇನೋ ಎಂದೆನಿಸಿ ಕಳವಳವಾಗುತ್ತದೆ!

‘ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯವನ ಹಸಿವು ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಉಬ್ಬು ಹಲ್ಲಿನವನ ದುಃಖ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ ’ - ಎಂಬ ಗಾದೆಯ ಮಾತೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬಹಳ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೇಗೆ ಈ ಅನುಭವ ಕಥನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಮನಸು ಆರ್ದ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬದುಕುವ ಕಲೆ ಸಿದ್ಧಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೇನೂ ಅಷ್ಟು ಕಾಡದೇನೋ ಅನ್ನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು, ಎದುರಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು, ಅವಮಾನ, ನೋವುಗಳನ್ನು ಕುಟುಂಬದವರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಯಾವ ರೀತಿಯ ವೈಪರಿತ್ಯಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿಬಿಡುವುದು ಎಂಬುದರ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸುಖವನ್ನು ಹಂಚುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸವೆಸಿದ ಕಷ್ಟದ ಹಾದಿಯ ಗುರುತನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಸಹಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರಬೇಕೆಂಬ ಪಾಠವೂ ದೊರಕುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಅನುಭವ ಕಥನವನ್ನೋದಿ ಮುಗಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತರಬಹುದಿತ್ತು, ಕೆಲವೊಂದು ವಿವರಗಳನ್ನು ಕ್ಲುಪ್ತವಾಗಿಸಿದ್ದರೆ ಓದಿನ ಓಘಕ್ಕೆ ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದೂ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಇದು ಅನುಭವ ಕಥನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹನಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಲೇಖಕರದ್ದೇ ಎನ್ನುವುದೂ ಸತ್ಯವೇ.

ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಕಥನವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೇ ಬಹಳ ಸಹನೆಯಿಂದ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಲೇಖಕಿ ಅಂಜನಾ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಸ್ವತಃ ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯವರೇ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಇದರ ಶೈಲಿ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅನುಭವ ಕಥನಕ್ಕೆ ಶೈಲಿಯ ಹಂಗಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಅದು ಓದುಗನಿಗೆ ದಾಟಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗುವಂತಹ ಒಂದು ಸಹಜ ಶೈಲಿ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ನಿರೂಪಕನ ಶೈಲಿ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸದೇ ಲೇಖಕರೇ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಾಗಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.

ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನನಗೆ ತಲೆಬಾಗಬೇಕು ಅನ್ನಿಸಿದ್ದು ಶ್ರೀಯುತ ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯವರ ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿಯಾದ, ಬಂಟಮಲೆಯ ಅಗೋಚರ ಶಿಖರದಂತಿರುವ ಶ್ರೀಮತಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯವರಿಗೆ!
ಪುಸ್ತಕದ ಹಲವೆಡೆ ಅವರ ಸಹಕಾರ, ತ್ಯಾಗ, ಸಹನೆ, ಸಜ್ಜನಿಕೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇಡೀ ಪಯಣದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರು ಶ್ರೀಯುತ ಸುಬ್ರಾಯ ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯವರ ಗುರಿಯಿಟ್ಟ ಸಾಧನೆಯ ಬಾಣದ ಹಿಂಭಾಗದ ಗರಿಯಂತೇ ಭಾಸವಾದರು! ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ ವೈವಿಧ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಾಗ ಅವರು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಿಸಿದರು, ಆ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಸಂಗಾತಿಯ ಬದುಕಿಗೆ ಬಲವಾಗಲು ಅದ್ಯಾವ ಶಕ್ತಿಮಂತ್ರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿಯೂ ಎದುರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ನಿಜಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯಂತೇ ಪ್ರವಹಿಸಿದ ಆ ಅಮ್ಮನ ಜೀವನಗಾಥೆಯನ್ನು, ಅನುಭವ ಕಥನವನ್ನು ಕೇಳುವ ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿ, ಉತ್ಸಾಹ, ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮೂಡಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಎಂದಾದರೊಂದು ದಿನ ಬಂಟಮಲೆಯ ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಅದಕ್ಕೆದುರಾಗಿ ಕೂತು ಅವರ ಅನುಭಾವಮೃತದ ಹನಿಗಳನ್ನು ಹೀರಿ ಬರುವ ಸಂಕಲ್ಪ ನನ್ನದಾಗಿದೆ.

ಲೇಖಕರೇ ಒಂದೆಡೆ ಬರೆದುಕೊಂಡಿರುವಂತೇ ‘I am free as the rooted tree is free’ ಎಂಬ ಲಾರೆನ್ಸಿನ ಸಾಲಿನಂತೇ ನಿಂತ ಕಡೆಯೇ ಬೇರನೂರಿ ಆಳ ಅಗಲ ಹರಡಿ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗೆ ಧಾನ್ಯಸ್ಥರಾದ ಈ ಪಾರಿಜಾತದ ಮರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಓದುವಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಭಾವಗಳು ಅನೇಕ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯ.
ಅಂದು ಬಂಟಮಲೆ ಹೇಗೆ ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯವರಿಗೆ ಮೇಲೇರಲು, ಒಳಗಣ ಬೇಗುದಿಯನ್ನು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಹಾಕಿ ನಿರುಮ್ಮಳರಾಗಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತೋ, ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತೋ, ಅಂತೆಯೇ ತಮ್ಮ ಮೇರು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಯುತ ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯವರೂ ಸಹ ಕಿರಿಯ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೇ ತಮಗೆ ಕಂಡ ತಪ್ಪನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬರೆಯಲು ಹೊರಟವರಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾ, ಸಹನೆಯಿಂದ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಧಾರೆಯೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹನಿಗಳು ಹನಿಯುವ ಪಯಣವು ನಿರಂತರವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.

#ಪುಸ್ತಕ_ಪರಿಚಯ #ಅನಿಸಿಕೆ

ಪುಸ್ತಕ: ಕಾಲದೊಂದೊಂದೇ_ಹನಿ...
(Subraya Chokkady ಅನುಭವ ಕಥನ)
ನಿರೂಪಣೆ : ಅಂಜನಾ ಹೆಗಡೆ
ಪ್ರಕಾಶನ : ವಿಕಾಸ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
ಪುಟಗಳು : 16+384
ಬೆಲೆ : 350/-

~ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಹೆಗಡೆ.

ಬುಧವಾರ, ಮಾರ್ಚ್ 17, 2021

ಪಾಶಗಳು ಹೊರಗೆ, ಕೊಂಡಿಗಳು ನಮ್ಮೊಳಗೆ...



[ಶ್ರೀಯುತ ಡಿ.ವಿ.ಜಿಯವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅವರ ಕಗ್ಗಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಆಸೆ/ಮೋಹದ ಮೇಲೊಂದು ಪುಟ್ಟ ಲೇಖನ. ]

‘ಕನ್ನಡದ ಭಗವದ್ಗೀತೆ’ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಶ್ರೀಯುತ ದೇವನಹಳ್ಳಿ ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಗುಂಡಪ್ಪ (ಡಿ.ವಿ.ಜಿ) ಅವರ ಮಹೋನ್ನತ ಕೃತಿಯಾದ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ರಹಸ್ಯಗಳು ಅಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಕಗ್ಗವೂ ಒಂದು ಹೊಸ ಕಗ್ಗಂಟನ್ನು ಒಡೆದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿ ಒಂದು ಬೆರಗನ್ನು ಹೊಸ ಹೊಳಹನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅನೇಕ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.ಯವರ ‘ಮಂಕುತಿಮ್ಮನಕಗ್ಗ’ವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ, ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ, ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ, “ವಿಸ್ತರದ ದರುಶನಕೆ ತುತ್ತ ತುದಿಯಲಿ ನಿನ್ನ ಪುಸ್ತಕಕೆ ಕೈ ಮುಗಿದೆ – ಮಂಕುತಿಮ್ಮ” ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ವಿನಮ್ರರಾಗಿ ನಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಗ್ಗ ರಸಧಾರೆಯನ್ನು ಹನಿಹನಿಯಾಗಿ ಸವಿಯುವಾಗ ನಮಗೂ ಇದು ಬಹಳ ಸತ್ಯ ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗುವುದು.

ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಗಣಪತಿಯ ಮೇಲಣ ಭಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಒಂದು ಸಾಲು ಹೀಗೆ ಬರುವುದು - ‘ಮೂಷಿಕ ವಾಹನ ಮೋದಕ ಹಸ್ತ, ಪಾಶಾಂಕುಶಧರ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ...’- ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ಸಾಲಿನೊಳಗೆ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಅಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮೇಣ ಗೀತೆಯ ಕೃಷ್ಣನ ಸಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.ಯವರ ಕಗ್ಗ ರಸಧಾರೆಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಹನಿಯಾಗಿ ಒಳಗಿಳಿಸಿದಂತೇ, ಮುಸುಕೂ ತುಸು ತೆರೆಯುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. 

ಬಾಂಧವ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ನಂಟಿನ ಅಂಟು, ಮೆಲ್ಲನೆ ಆಸೆಯನ್ನು ಬೆಸೆದು, ಅದೇ ದುರಾಸೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೋಹದ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಜಿಗಿದು, ಮದವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿ, ಅವಿವೇಕದ ಫಲದಿಂದ ಬುದ್ಧಿನಾಶವಾಗುವುದೆಂದು ಕೃಷ್ಣ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅದನ್ನೇ ಶ್ರೀಯುತ ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪನವರು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಕಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. 

ದಾಸರೋ ನಾವೆಲ್ಲ ಶುನಕನಂದದಿ ಜಗದ |
 ವಾಸನೆಗಳೆಳೆತಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಿನಲಿ || 
ಪಾಶಗಳು ಹೊರಗೆ, ಕೊಂಡಿಗಳು ನಮ್ಮೊಳಗಿಹುವು | 
 ವಾಸನಾಕ್ಷಯ ಮೋಕ್ಷ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ||- ಹೇಗೆ ನಾಯಿಯು ವಸ್ತುವಿನ ನೋಟ ಹಾಗೂ ವಾಸನೆಯ ಸೆಳೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಸುತ್ತುವುದೋ, ಹಾಗೇ ನಾವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳ ಬಯಕೆಯ ದಾಸರಾಗಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಣೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಹೊರಗಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಆಸೆಯ ಕೊಂಡಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಇದ್ದಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಈ ಬಯಕೆಯೇ ಬಲಿತು ‘ಇದು ನನ್ನ ಸ್ವತ್ತು, ನಾನದರ ಒಡೆಯ’ ಎಂಬ ಮೋಹದ ಬಲೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ, ಅದು ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಸಂಕೋಲೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಕೊಂಡಿ ಕ್ಷಯಗೊಂಡಾಗಲೇ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುವುದು ಎಂಬುದು ಈ ಕಗ್ಗದ ಸಾರ. 

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.ಯವರು ತಮ್ಮ ಮತ್ತೊಂದು ಕಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೋಹಪಾಶಗಳೆಲ್ಲಾ ಆ ಭಗವಂತನದೇ ಲೀಲೆ, ಅವನಾಡುವ ಮಾಯೆ ಎಂದೂ ಸಾರಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಆಶೆ ಬಲೆಯನು ಬೀಸಿ, ನಿನ್ನ ತನ್ನೆಡೆಗೆಳೆದು| 
ಘಾಸಿ ನೀಂ ಬಡುತ ಬಾಯ್ಬಿಡಲೋರೆ ನೋಡಿ|| 
ಮೈಸವರಿ ಕಾಲನೆಡವಿಸಿ, ಗುಟ್ಟಿನಲಿ ನಗುವ| 
ಮೋಸದಾಟವೋ ದೈವ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ|| - ಚಿನ್ನ, ವಜ್ರಗಳು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಮಣ್ಣು, ಹೊಲಸು ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೊಳಕಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿಯೋ, ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊರೆದೋ ಸಾಣೆಹಿಡಿದು ಅವುಗಳ ನಿಜಗುಣವನ್ನು ಹೊರತರದೇ ಹೋದರೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವೆಲ್ಲಾ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಚೂರಿನಂತೇ ಕಂಡುಬಿಡುತ್ತವೆ. ಅಂತೆಯೇ ಭಗವಂತ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವಿಯನ್ನೂ ಸಕಲ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮಹತ್ತನ್ನು ತಾನೇ ಸಾಣೆಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನಿತ್ತು, ಸುಖಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟು, ಆಮಿಷಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಿ, ಮೋಹದ ಪಾಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ - ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಹುಲು ಮಾನವರ ತೊಳಲಾಟವನ್ನು, ಒದ್ದಾಟವನ್ನು ಕಿರುಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿತ್ತಾನೆ. ಈ ಆಸೆ, ಮೋಹಗಳೆಲ್ಲಾ ವಾಸನಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಾಂತರಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಪರಮಾತ್ಮನ ಈ ಮೋಸದಾಟವನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದ ಮಾನವ, ಆ ವರ್ತುಲದೊಳಗೇ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡುಬಿಡುವನು. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೋಹ ಹೇಗೆ ಯಾತನೆಗೆ ದೂಡುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಗ್ಗವೊಂದಗೆ ಹೀಗೆ ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ – 

ಕ್ಷಣವೊಂದರೊಳೆ ಪೂರ್ತಿ ಕೊಲ್ಲುವುದು ಯಮಶೂಲ| 
ಕ್ಷಣವನುಕ್ಷಣ ಕೊಲ್ಲುವುವು ಮೋಹಮಮತೆ| 
ಕುಣಿಕೆಯನು ನಿನ್ನ ಕೊರಳಿಗೆ ಹೂಡಿ ಚಿರಕಾಲ| 
ವಣುವಣುವೆ ಬಿಗಿಯುವುವೊ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ||  

ಆಸೆಯೆಂಬ ಬಿಸಿಲುಗುದುರೆ ಯನ್ನೇರಿ, ಮೋಹದ ಸವಾರಿ... 

 ಜೀವಿ ಎಂದಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ನಂಟು/ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆದೇಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಂಟುವಂಥವು ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಬಯಸಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ. ರಕ್ತಸಂಬಂಧಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬಂಧ ಅನಿವಾರ್ಯ, ಸಹಜ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸಹನೀಯವಾಗಿರುವುದು, ಅಗಲುವಿಕೆಯ ನೋವಿನ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಅದರಿಂದ ಬದುಕೂ ಹಿತವಾಗಿರುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. 

ಸೆಳೆಯುತಿರ್ಪುದೊಂದು ಹೊರಬೆಡಗಿನೆಳೆಗಳೆ| 
ನ್ನೊಳಗಿನಸುವೆಲ್ಲವನು ಕಟ್ಟಿನಿಂ ಬಿಗಿದು|| 
ಎಳೆದಾಟವೇಂ ಋಣಾಕರ್ಷಣೆಯೋ? ಸೃಷಿ ವಿಧಿ | 
ಯೊಳತಂತ್ರವೋ? ನೋಡು - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ|| 
ನಮ್ಮ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವು ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮತ್ಸರ - ಈ ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಶ್ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕದಡುವ ಶತ್ರುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಆರು ಭಾವಗಳೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೊತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸುಡುವಂತಹ ಭಾವಗಳಾದರೆ, ಈ ಮೋಹವೆಂಬುದು ಆತ್ಮೀಯಭಾವದ ಒಂದು ನಯವಂಚಕ ಮುಖ. ಇದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಅದರ ಬಂಧ ಬಿಗಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ವಾಮಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮಾನಂದರು ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೋಹದ ಭೀಕರತೆಯು ಅದೆಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ‘ತನಗೆ ದಕ್ಕದ್ದು, ತನ್ನ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದು ಬೇರೊಬ್ಬನಿಗೆ ಸಿಗಬಾರದು’ ಎಂಬ ಕಡು ಲೋಭದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಕೊಲೆಗಾರನನ್ನಾಗಿಸಿಬಿಡುವ ಅಪಾಯವಿದೆ! ಅದರ ಮಾಯಾವಿಗುಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮಾನಂದರು- “ಜನರನ್ನು ಮೋಹ ಪಾಶದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಹೊರಟ ಮಹಾತ್ಮರೆನಿಸಿಕೊಂಡವರೇ ಮೋಹದ ಬಲೆಯೊಳಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಭೀಕರತೆಯ ಕುರಿತು ಏನೆಂದು ಹೇಳಲಿ?” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

 ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಮೋಹವನ್ನು ಮೋಹಿನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೋಹಿನಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಯುವತಿ. ಭಸ್ಮಾಸುರನು ಆಕೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ಅವಳ ಪ್ರೇಮಪಾಶದೊಳು ಸಿಲುಕಿ, ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು, ತಾನೇ ಸುಟ್ಟು ಭಸ್ಮವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಮೋಹವೆಂಬ ಮಾಯಾಂಗನೆಯೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಆಸೆ, ದುರಾಸೆಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಯನಮನೋಹರಿಯಂತಹ ಸುಂದರ ಈ ಕುಣಿಕೆಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಸಿಲುಕಿಬಿಟ್ಟರೆ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವದು ದಹಿಸಿವುದು, ಕೊನೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಸುಟ್ಟುಬಿಡುವುದು!

ಮೂರರಲ್ಲೇ ನೂರು ಭಾವ! 

     ಆಶಾಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಮೋಹವನ್ನು ನಮ್ಮ ಉರುಳಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಬಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಊರುಗೋಲಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನಾವು ಡಿ.ವಿ.ಜಿಯವರ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಗ್ಗದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಯಬಹುದು. 

ಸುಂದರದ ರಸ ನೂರು; ಸಾರವದರೊಳು ಮೂರು|
ಹೊಂದಿಪ್ಪುವವು ಮೋಹ ಕರುಣೆ ಶಾಂತಿಗಳ|
ಒಂದರಿಂದೊಂದು ಬೆಳೆಯಾದಂದು ಜೀವನವು|
ಚೆಂದಗೊಂಡುಜ್ಜುಗವೋ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ|| - ಇಲ್ಲಿ ಗುಂಡಪ್ಪನವರು ಮೋಹಕ್ಕೆ ತುಸು ಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಗ್ಗದ ಪ್ರಕಾರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ರಸಗಳಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾರಗಳಿರುವುದು ಮೂರೇ - ಮೋಹ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ. ಈ ಮೂರು ಸಾರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ಹಸನಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ಕಗ್ಗದ ಸಾರ. ವೀರ, ಶೃಂಗಾರ, ಭೀಭತ್ಸ, ಭಯಾನಕ ಮುಂತಾದ ರಸಗಳೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಭಾವಗಳು. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಸಗಳ ಸಾರ ಅಡಗಿರುವುದು ಮೋಹ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಡಿ.ವಿ.ಜಿಯವರು. ನಾನು, ನನ್ನದು ಎಂಬ ಮಮಕಾರದಿಂದ ವಿವಿಧ ರಸಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಅದು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು. ಈ ಮಮಕಾರ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಹಜ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಹಂತದವರೆಗೆ ಅಗತ್ಯವೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ಈ ಮಮಕಾರ ಬಹುಬೇಗ ಮೋಹದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ನೂರಾರು ರಸಗಳು ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಯಾವಾಗ ನಾನು ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ, ಎಲ್ಲವೂ ಅವನದೇ ಇಚ್ಛೇ ಎಂಬ ಉದಾರತೆ ಹುಟ್ಟುವುದೋ, ಆಗಲೇ ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರ ಮೇಲೆ ಕಾರುಣ್ಯವುಕ್ಕಿ, ಅವುಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಬಿಡುಗಡೆ ದೊರಕುವುದು. ಸಹಜೀವಿಗಳ ಮೆಲೆ ಗೌರವ, ಪ್ರೀತಿ ಹುಟ್ಟುವುದು. ಬಂಧಿಸಿಡುವ ದುರಾಸೆಯ ಬದಲು ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮಾಡುವ ಸದ್ವಿಚಾರ ಮೂಡುವುದು. ಆಗ ನಾವು ಮನಶ್ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ಹೊಳಹನ್ನು ಮೇಲಿನ ಕಗ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.

ಅವನ ನಿಯಮ ಮೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಸಾಗದು!

    ಸ್ವಾಮಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾಂದರು ಕೂಡ ಮೋಹವನ್ನು ಋಣಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕತೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಳು ನಮ್ಮ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಬಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿವೇಕವನ್ನು ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ, ಪರಮಾತ್ಮನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಹೊಂದಬಹುದು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ನನ್ನದು, ಇದು ನನ್ನದು ಎಂಬ ಆಸೆಗೆ, ಮೋಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬದಲು ನಾನು ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿದವನು, ಅವನು ಮಾತ್ರ ನನ್ನವನು ಎಂಬ ಅನುಪಮ ಬಂಧವನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಆತನ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಅದಮ್ಯ ಆಸೆಯನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಅಲೌಕಿಕತೆಯ ಮೋಹಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಭಾವಗಳು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಕೈಹಿಡು ಮುನ್ನೆಡೆಸುವವು ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವನ್ನು ಈ ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

 ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲೊಂದು ಶ್ಲೋಕ ಬರುತ್ತದೆ-
ಈಶಾವಾಸ್ಯಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಯತ್ಕಿಂಚ ಜಗತ್ಯಾಂ ಜಗತ್| 
ತೇನ ತ್ಯಕ್ತೇನ ಭುಂಜೀಥಾ ಮಾ ಗೃಧಃ ಕಸ್ಯಸ್ವಿದ್ಧನಮ್|| -  ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಕಲವೂ ಪರಮಾತ್ಮನ (ಬ್ರಹ್ಮನ) ಪ್ರಸಾದ, ಹೀಗಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ/ಎಲ್ಲರೂ ಅವನದೇ ಸ್ವತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಸ್ವಂತದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸದೇ, ತ್ಯಾಗಭಾವನೆಯಿಂದ ಸಹಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸು - ಎಂಬುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಒಟ್ಟೂ ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಈ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವ, ಅರಿವು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದಾಗ ‘ನಾನು, ನನ್ನದು, ನನ್ನ ಸ್ವತ್ತು’ ಎಂಬೆಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳು ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ಮಾಯವಾಗುವವು. ಇದೇ ಭಾವವನ್ನು ನಾವು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. 

ಮಮತೆಯ ಕೊಂಡಿಗೆ ಬೆಸೆದಿರುವ ಮೋಹಪಾಶಗಳನ್ನು ವಿಧಿ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಆತ್ಮದ ಉದ್ಧಾರವಾಗುವುದು, ಹೀಗಾಗಿ ವಿಧಿಯಾಟಕ್ಕೆಂದೂ ಮರುಗದಿರು ಎಂಬ ಉತ್ತಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಡಿ.ವಿ.ಜಿ ಅವರ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಗ್ಗವು ನೀಡುತ್ತದೆ- 

ಧನ್ಯತಮವಾ ಘಳಿಗೆ, ಪುಣ್ಯತಮವಾ ಘಳಿಗೆ| 
ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯ ನೂಲ ವಿಧಿಯೆ ಪರಿದಂದು||
ಉನ್ನತಿಯಿನಾತ್ಮವನು ತಡೆದಿಡುವ ಪಾಶಗಳು| 
ಛಿನ್ನವಾದಂದೆ ಸೊಗ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ || 


 ~ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಹೆಗಡೆ 

 *****